l homeaktual l  politikao Czechach l   o Polsku  l kultura  l oferta-nabídka l linky l kontakt l 

logo info o Republice Słowackiej

 

info Polsko informacje wstępne
info Czechy
info Morawy
info Śląsk czeski
regiony turistika ludność
osobistości historia
 
 
   

 

 

Informacje wstępne

Nazwa oficjalna: Republika Słowacka (Slovenská republika)

Data powstania: 1.1.1993

Ustrój polityczny: demokracja parlamentarna

Ustrój konstytucyjny: władza konstytucyjna i ustawodawcza (NR SR - Rada Narodowa RS), władza wykonawcza (Prezydent RS i Rząd RS), władza sądownicza (Trybunał Konstytucyjny i sądy)

najważniejsze partie polityczne

obecny rząd tworzą: Słowacka Chrześcijańsko - Demokratyczna Unia (SDKÚ, przewodzi premier M.Dzurinda), Sojusz Nowego Obywatela (ANO, przew. wicepremier P.Rusko), Ruch Chrześcijańsko-Demokratyczny (KDH, przew. masz. parlamentu P.Hrušovský), Partia Koalicji Węgierskiej (SMK, koalicja partii węgierskich).

opozycja: Partia Ludowa - Ruch na Rzecz Demokratycznej Słowacji (LS-HZDS, V.Mečiar), SMER (lewicowa partia, R.Fico), Komunistyczna Partia Słowacji (KSS), Ruch na Rzecz Demokracji (HZD, przew. był Ivan Gašparovič, 17.4.2004 został wybrany na prezydenta Słowacji), liczne partie narodowe, obecnie rozbite, (jak np. SNS - Słowacka Partia Narodowa)

Podział administracyjny: 8 województw (krajów) (Bratislavský, Trnavský, Nitriansky, Trenčiansky, Žilinský, Banskobystrický, Preąovský, Košický), 79 powiatów

Język państwowy: słowacki

Stolica: Bratislava (500 000 mieszkańców)image Bratysława

 

Sąsiedzi: Czechy, Polska, Ukraina, Węgry, Austria

Powierzchnia: 49 035 km2

 

 

herb
hymn
barwy narodowe

Z Słowacją kojarzą się:

dobre wino

Tatry, owczy ser brynza, Janosik (dotąd trwa spór o jego "narodowość")

danie haluszki

muzyka ludowa (wywarła wpływ też na polską muzykę góralska)

Andy Warhol - urodził się w Medzilaborcach na wschodzie Słowacji

Alexander Dubček - słowacki komunista "z ludzką twarzą"

hokej - świetni hokeiści, mistrzowie świata

image mapaludność 

Liczba mieszkańców na dzień 26.5.2001: 5 379 455 (z tego 51,4 % kobiet)

Gęstość zaludnienia na dzień 31.12.1999: 110 mieszkańców / km2

Największe miasta: Bratislava, Koąice, Prešov, Nitra, Žilina, Banská Bystrica, Trnava, Martin, Trenčin, Poprad

Oficjalnie uznane mniejszości narodowe na dzień 26.5.2001: węgierska (9,7 %), romska (1,7 %), czeska (0,8 %), łemkowska (0,4 %), ukraińska (0,2 %), niemiecka (0,1 %), polska (0,05 %), morawska (0,04 %), ruska (0,03 %), chorwacka (0,02 %), bułgarska (0,02 %), serbska (0,008 %), żydowska (0,004 %) i inne (0,1 %)Podział ludności ze względu na wyznanie (cenzus 2001): rzymskokatolickie (68,9 %), ewangelicko-augsburskie (6,9 %), greckokatolickie (4,1 %), kalwińske (2,0%), prawosławne (0,9%), świadkowie Jehowy (0,4 %), inne (0,2 %), bez wyznania (13,0 %), nieokreslone (3,5 %)

Struktura wieku ludności na dzień 26.5.2001: w wieku przedprodukcyjnym (0-14 lat) - 18,9%; w wieku produkcyjnym (15-59 lat - mężczyźni, 15-54 lat - kobiety) - 63,1%; w wieku poprodukcyjnym (60 i więcej lat - mężczyźni, 55 i więcej lat - kobiety) - 18,0% 

średnia długosć życia na dzień 31.12.1999: mężczy?ni 68,95 lat, kobiety 77,03 lat

Odsetek mieszkańców miast na dzień 31.12.2000: 56,6%

 

 

 

spory historyczne -

z Morawami, kwestia przywłaszania sobie historii Wielkich Moraw.

z Czechami - Czechom zarzuca się "kolonizację" Słowacji po 1918 r. Po 93 r. XX wieku Słowacji z kolei domagali się odszkodowania za to, iż Czesi pozostawili sobie flagę czechosłowacką.

Z Węgrami - do 1918 r. Słowacja de facto nie istniała, były to Górne Węgry, Węgrzy madziaryzowali Słowaków, po dziś dzień wzajmene stosunki są napięte. W Słowacji mieszka potężna mniejszość węgierska.

Waluta: korona słowacka = 100 halerzy (slovenská koruna, 1 Sk = 100 halierov) Członkostwo w organizacjach międzynarodowych: UE, ONZ, UNESCO, OECD, OBWE, CERN, WHO, INTERPOL 

 HISTORIA

(według słowackiej ambasady http://www.ambasada-slowacji.pdi.pl/)

Przed 35 000 p.n.e. Odcisk czaszki neandertalczyka z Gánoviec w Popradzie 

22 800 p.n.e. Morawska Wenus 

III-I w.p.n.e. Celtowie na Słowacji, wydobywanie żelaza (plemię Kotinów) 

I - IV w.n.e.Słowacja w sąsiedztwie Cesarstwa Rzymskiego - Limes Romanus. W południowo-zachodniej Słowacji Kwadowie i Markomani, na północnej Słowacji osady ludu kultury puchowskiej, we wschodniej Słowacji osiedla celtycko-dackie

 179 Napis z czasów Rzymskich w Trenczynie - Laugaricii (wojny markomańskie)

 V-VI. w.Przybycie Słowian na Słowację

 623-658 Państwo Samona - związek plemion słowiańskich o charakterze obronnym 

około 800 Powstanie księstw: Morawskiego i Nitrzańskiego

 828 konsekracja ko?cioła chrze?cijańskiego w siedzibie Pribiny w Nitrze przez arcybiskupa salzburskiego Adalrama 

ok. 833 Wypędzenie Pribiny z Nitry przez morawskiego księcia Mojmira - powstanie Wielkich Moraw 

846 Obalenie Mojmira i objęcie tronu przez Ro?cisława

 855 Najazd króla Ludwika Niemca na Państwo Wielkomorawskie

 861 śmierć Pribiny w walce z Morawianami 

863 Przybycie na Morawy braci Konstantego - Cyryla i Metodego

 869 Papież Hadrian wysyła Metodego jako nauczyciela do słowiańskich książąt Rościsława, Świętopełka i Kocela

 870 Mianowanie Metodego arcybiskupem misyjnym i legatem papieskim u Słowian

Uwięzienie Ro?cisława przez ?więtopełka i jego wydanie Ludwikowi Niemcowi 

880 pobyt arcybiskupa Metodego w Rzymie, zatwierdzenie liturgii słowiańskiej, założenie wielkomorawskiej prowincji ko?cielnej i biskupstwa w Nitrze 

894 Śmierć Świętopełka, objęcie rządów przez Mojmira II 

896 Osiedlenie się koczowniczych Węgrów we wschodniej części Niziny Naddunajskiej

 ok. 900 Odnowienie na pro?bę Mojmira II hierarchii (arcybiskup i trzech biskupów) wielkomorawskiej prowincji ko?cielnej przez papieża Jana IX 

904-906 Walki z koczowniczymi Węgrami 

907 Bitwa pod Bratysławą (Brezalauspure) między koczowniczymi Węgrami a Bawarami

 997-1038Stefan I, Święty, pierwszym królem Węgier

 1032 Śmierć pustelnika spod Zoboru, św. Świerada - Andrzeja 

1075 Założenie klasztoru benedyktyńskiego w Beňadiku nad Hronem

 przed XII w.Przywrócenie biskupstwa w Nitrze i założenie prepozytury w Bratysławie

 1116 Stefan II odstępuje tereny między Białymi Karpatami, Olszawą i Morawą czeskiemu księciu Władysławowi

 1150 Przybycie pierwszych osadników niemieckich na Spisz

 1235 Założenie żeńskiego klasztoru cysterek w Bratysławie

 1235-1270 Bela IV królem Węgier

 1238 Przyznanie pierwszych przywilejów Trnawie, prawdopodobnie również miastom Bańska Szczawnica (Banská ?tiavnica) i Zwoleń (Zvolen)

 1241-1242 Najazd Tatarów 

1287-1291 Zajęcie Bratysławy przez wojewodę austriackiego Albrechta

 1291 Przyznanie przywilejów miejskich Bratysławie przez Andrzeja III

 1308-1342 Karol I Robert królem Węgier

 1311 Zdobycie i spustoszenie Nitry przez Mateusza Czaka (Matú? Čák) z Trenczyna

 1335 Zjazd pełnomocników królów: węgierskiego, czeskiego i polskiego w Trenczynie

 1342-1382 Ludwik I królem Węgier

 1387-1437 Zygmunt Luksemburski królem Węgier

 1411 Najstarszy dokument potwierdzający wyrób dział w Bardiowie (Bardejov)

1412 Oddanie Polsce w zastaw 13 miast spiskich i zamku Lubowla (Stará ?ubovňa) przez Zygmunta Luksmeburskiego (do 1770 r.)

 1428 Pierwszy najazd husytów na południowo-zachodnią Słowację

 1458-1490 Maciej I Korwin królem Węgier

 1465 Zgoda papieża Pawła II na założenie uniwersytetu w Bratysławie

 1490-1492 Najazd wojsk polskich na wschodnią Słowację - spustoszenie okolic Šariša 

1526 Porażka wojsk węgierskich w bitwie z Turkami pod Mohaczem

Wybór Jana Zápolyi na króla Węgier i jego koronacja

Wybór Ferdynanda I na króla Węgier 

1530 Najazd Turków na Słowację

 1533 Pokój z Turkami w Carogrodzie (dz. Stambuł)

 1543 Trnawa siedzibą kapituły ostrzyhomskiej

 1576-1608 Rudolf II królem Węgier

 1593-1606 "Wojna piętnastoletnia" z Turkami

 1603-1604 Działania przeciwko protestantom na Słowacji

 1604-1606 Powstanie Š. Bočkaya

 1616-1637 Peter Pázmán arcybiskupem ostrzyhomskim

 1619 Początek powstania Gabora Bethlena

 1635 Założenie uniwersytetu w Trnawie

 1636 Ferdynand II królem Węgier

 1660 Potwierdzenie założenia uniwersytetu w Koszycach

 1663-1664 Wojna z Turkami

 1663 Kapitulacja miasta Nowych Zamków (Nové Zámky)

 1664-1671 Spisek antyhabsburski Wesselynyiego

 1667 Otwarcie kolegium preszowskiego

 1671 Egzekucja M. Drábika w Bratysławie

 1672 Bunt w miejscowo?ci Turá Lúka

Egzekucja 25 wójtów z Orawy i Liptowa

 1673-74 Procesy z duchownymi ewangelickimi w Bratysławie

 1683 Pokonanie Turków pod Wiedniem

 1684 Porażka Tokoliego pod Preszowem

 1703 Najazd oddziałów Franciszka II Rakoczego na Słowację

 1705-1711 Józef I królem Węgier

 1711 Pokój w Satu Mare, koniec powstania Franciszka II Rakoczego

 1713 Przyjęcie tzw. sankcji pragmatycznej dotyczącej praw sukcesorów

Egzekucja Juraja Janosika w Liptowskim Mikulaszu (Liptovský Mikuláš)

 1740-1780 Maria Teresa królową Węgier

 1763 Założenie Akademii Górniczej w Bańskiej Szczawnicy 

 1780-1790 Rządy Józefa II

 1781 Wydanie patentu tolerancyjnego

 1783 Zaczynają ukazywać się "Prešovské noviny"

 1785 Zniesienie poddaństwa na Węgrzech

 1787 Kodyfikacja literackiego języka słowackiego przez A. Bernoláka

 1790-1792 Rządy Leopolda II

 1792-1835 Rządy Franciszka II 

1792 Założenie Słowackiego Towarzystwa Naukowego (Slovenské učené tovarišstvo)

 1803 Założenie Instytutu Języka i Literatury Czechosłowackiej przy liceum ewangelickim w Bratysławie

1824 Pierwsze wydanie "Córy Sławy" ("Slávy dcéra") Jána Kollára

1835-1848 Rządy Ferdynanda V

 1836 Słynna wycieczka L. Štúra i jego towarzyszy na Devin

 1843 Kodyfikacja literackiego języka słowackiego przez L. Štúra

 1845 Zaczynają ukazywać się "Slovenskje národňje novini"

 1847-48 Obrady sejmu węgierskiego w Bratysławie

 1848 Przyjęcie przez sejm węgierski ustaw marcowych, zniesienie poddaństwa Zjazd Słowiański w Pradze

Powstanie Słowackiej Rady Narodowej w Wiedniu

Początek zbrojnego powstania Słowaków

 1848-1916 Rządy Franciszka Józefa I

 1851 Wspólne posiedzenie ewangelickich i katolickich zwolenników języka słowackiego

 1852 Wydanie "Krótkiej gramatyki słowackiej" (Krátka mluvnica slovenská) - reforma literackiego języka słowackiego

 1861 Memorandum w Turczańskim ?więtym Marcinie (Turčiansky Svätý Martin)

 1862 Założenie gimnazjum słowackiego w Revúcej

 1863 Założycielskie Walne Zgromadzenie Macierzy Słowackiej

 1867 Przekształcenie monarchii austriackiej w państwo dualistyczne, powstanie Austro-Węgier

Założenie słowackiego gimnazjum ewangelickiego w Turczańskim Šwiętym Marcinie

 1868 Wydanie ustawy narodowo?ciowej na Węgrzech

 1874-1875 Likwidacja gimnazjów słowackich

 1875 Likwidacja Macierzy Słowackiej przez rząd węgierski

 1875-1890 Rządy Kálmána Tiszy

 1882 Założenie słowackiego towarzystwa Detvan w Pradze

 1906 Najpomyślniejsze dla Słowaków wybory do sejmu węgierskiego

 1907 Ustawy szkolne Apponyiego, dotyczące madziaryzacji szkolnictwa narodowego

Założenie Ligi Słowackiej w Cleveland

Krwawe wydarzenia w Czernowej (Černová)

 1913 Powstanie Słowackiej Partii Ludowej

 1914 Zamach w Sarajewie Memorandum Ligi Słowackiej o odłączeniu się od Węgier

 1915 Memorandum Masaryka "Independent Bohemia" - plany wspólnego państwa czechosłowackiego Podpisanie umowy w Cleveland

 1916 Powstanie Czechosłowackiej Rady Narodowej w Paryżu

 1917 Wystąpienie czeskich posłów w sejmie węgierskim - postulat połączenia ziem czeskich i Słowacji

 1918 Tajna narada Słowackiej Partii Narodowej w Martinie, decyzja o odłączeniu się od Węgier i połączeniu z Czechami

Podpisanie umowy w Pittsburgu

Oficjalne uznanie paryskiego Komitetu Narodowego przez rząd Wielkiej Brytanii

Oficjalne uznanie paryskiego Komitetu Narodowego przez rząd USA

Wydanie Deklaracji Niepodległości przez T.G. Masaryka w USA

Wystąpienie F. Jurigi w sejmie węgierskim, żądanie prawa Słowaków do samostanowienia

Stworzenie rządu czechosłowackiego w Genewie

Proklamacja samodzielnej Czecho-Słowacji

Deklaracja Martińska Utworzenie Ministerstwa Zarządzania Słowacją 

 1919 Walki o Słowację z Węgierską Republiką Rad Proklamacja Słowackiej Republiki Rad w Preszowie Założenie Uniwersytetu Komenskiego w Bratysławie

 1920 Pierwsza konstytucja Republiki Czechosłowackiej

Założenie Słowackiego Teatru Narodowego w Bratysławie

Pierwsze powszechne, tajne i bezpośrednie wybory do parlamentu Podpisanie pokoju z Węgrami w Trianon

 1927-29 Udział Słowackiej Partii Ludowej Hlinki (HSLS) w koalicji rządzącej

 1935-1938 Milan Hodža premierem Republiki Czechosłowackiej 

1935 Wybór Eduarda Beneša na prezydenta Republiki Czechosłowackiej

 1938 Założenie Słowackiej Wyższej Szkoły Technicznej

Przyjęcie przez Zjazd (HSLS) w Bratysławie nowego projektu autonomii Słowacji

śmierć A. Hlinki

Układ Monachijski

Wytyczna Hitlera, dotycząca rozbicia Czechosłowacji

Arbitraż wiedeński w sprawie południowych terenów Słowacji i Rusi Podkarpackiej

Uchwalenie przez parlament w Pradze ustawy o autonomii Słowacji

1939 Proklamacja przez autonomiczny sejm niezależniej Republiki Słowackiejimage Tiso

Układ obronny między III Rzeszą a Republiką Słowacką

Atak armii węgierskiej na wschodnią Słowację

Udział Republiki Słowackiej do wojny przeciwko Polsce

Wybór J. Tiso  (na obrazku) na prezydenta Republiki Słowackiej

 1940 Uznanie rządu czechosłowackiego w Londynie przez Wielką Brytanię

Przystąpienie Republiki Słowackiej do Paktu Trzech Mocarstw

1941 Przystąpienie Republiki Słowackiej do wojny przeciwko ZSRR

Uznanie tymczasowego rządu czechosłowackiego w Londynie

Rozporządzenie Rządu nr 198, tzw. Kodeks Żydowski

 1942 Pierwszy transport Żydów do obozów zagłady

 1944 Ogłoszenie powstania przez Centralę Wojskową w Bańskiej Bystrzycy

Deklaracja Słowackiej Rady Narodowej

Czechosłowacki korpus wojskowy przekracza granicę Republiki na Dukli

 1945 Wyzwolenie Bratysławy

Ogłoszenie Programu Koszyckiego Rządu

 24 lutego 1948 Komunistyczny zamach stanu w Czechosłowacji

 1948 Wybór Klementa Gottwalda na prezydenta Republiki Czechosłowackiej

 1950 Początki przymusowej likwidacji klasztorów i frontalnego ataku państwa na kościół

 1954 Proces tzw. słowackich nacjonalistów burżuazyjnych 

1960 Przyjęcie przez Zgromadzenie Narodowe nowej konstytucji. Zmiana nazwy państwa na Czechosłowacką Republikę Socjalistyczną

 1968 Wybór Aleksandra Dubčeka na pierwszego sekretarza Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji

 21 sierpnia 1968

Okupacja CSRS przez wojska pięciu krajów Układu Warszawskiego

 1968 Umowa o "tymczasowym stacjonowaniu" wojsk sowieckich w Czechosłowacji

Przyjęcie przez Zgromadzenie Narodowe ustawy o federacji czechosłowackiej

 1969 Wybór G. Husáka na pierwszego sekretarza KC KPC

 1970 Uchwalenie "Nauki z sytuacji kryzysowej w partii i społeczeństwie"

 1975 Wybór G. Husáka na prezydenta CSRS

 1988 Manifestacja osób wierzących w Bratysławie

 17 listopada 1989 Krwawe stłumienie demonstracji studenckiej w Pradze

 1989 Strajk generalny

 1990 Pierwsze od 1946 r. wolne wybory do Zgromadzenia Federalnego i Słowackiej Rady Narodowej (Slovenská národná rada - SNR)

 1992 Przyjęcie przez SNR "Deklaracji o niezawisłości RS"

Przyjęcie przez SNR Konstytucji Republiki Słowackiej

 1 stycznia 1993 Rozpad Czecho-Slowacji i powstanie samodzielnego, suwerennego państwa - Republiki Słowackiej

 1993 RS stała się 180 krajem członkowskim ONZ

Po odłączeniu od wspólnej waluty na Słowacji zaczęła obowiązywać nowa waluta: korona słowacka (SKK, Sk-)

Na pierwszego prezydenta RS wybrano Michala Kováča

RS podpisała umowę stowarzyszeniową ze Wspólnotą Europejską

RS została przyjęta do Rady Europy

 1994 Przedterminowe wybory parlamentarne. W ich wyniku utworzono rząd koalicyjny Ruchu na Rzecz Demokratycznej Słowacji (HZDS), Słowackiej Partii Narodowej (SNS) i Stowarzyszenia Robotników Słowacji (ZRS)

 1995 RS złożyła oficjalny wniosek o przyjęcie do UE

 1998 Wybory parlamentarne. W ich wyniku utworzono rząd koalicyjny Słowackiej Koalicji Demokratycznej (SDK), Partii Lewicy Demokratycznej žavice (SDź), Partii Koalicji Węgierskiej (SMK) i Partii Porozumienia Obywatelskiego (SOP)

 1999 Rząd RS poparł działania NATO wobec Jugosławii i wyraził zgodę na przelot sił lotniczych NATO i póśniej na tranzyt sprzętu przez terytorium RS.

Na prezydenta RS wybrano w bezpośrednich wyborach Rudolfa Schustera.

Szczyt UE w Helsinkach zdecydował o rozpoczęciu rozmów w sprawie przystąpienia do UE ze Słowacją, Bułgarią, Łotwą, Litwą, Maltą i Rumunią.

 2000 Rada Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) zdecydowała o zaproszeniu RS na 30 członka tej organizacji.

Sekretarz Generalny OECD Donald Johnston i minister spraw zagranicznych RS SR Eduard Kukan w Paryżu uroczyście podpisali umowę o przystąpieniu RS do Porozumienia OECD.

2004 - Słowacja w NATO i UE